Persian Arabic English French German Japanese

سایت حقوقی محمد حسنی

 

 

اساسنامه موسسه حقوقی عدل فردوسی

شماره ثبت : 27794

ارائه كليه خدمات حقوقی و به عنوان مشاوره حقوقی و انجام كليه امور وکالت در مراجع قضایی -اداری - مالی - ثبتی - دادگاه‌های خانواده - شهرداریها و کمیسیون های آن به ویژه کمیسیون ماده پنج -دادگاه های عمومي و انقلاب و مراجع مربوط به تعزیرات حکومتی- مراجع مالیاتی و کمیسیون های آن - هیئت هاي تحت پوشش وزارت کار و امور اجتماعی ودیوان عدالت اداری- همچنین ارائه كليه خدمات حقوقی شامل مشاوره وهمچنين انجام كليه امور وکالت از طرف خارجیان در مراجع داخلی مطابق با ضوابط و قوانین موضوعه و موازین حقوقی بین الملل و انجام امور داوری اعم از داخل و بین المللی

 
 
 
 

درصورتی که نیاز به وکیل دارید می توانید به موسسه حقوقی عدل فردوسی مراجعه نمایید. موسسه حقوقی عدل فردوسی با قبول کلیه دعاوی دادگستری از جمله کیفری ، حقوقی ، خانواده ، امور شهرداری ها ، دیوان عدالت اداری ، ثبتی ، ملکی و سایر دعاوی دادگستری درخدمت هموطنان عزیز می باشد.

آدرس : تهران ، خیابان انقلاب اسلامی ، بین میدان فردوسی و لاله زار ، پلاک 630 ، واحد 9 -تلفن تماس تهران: 66342315 

وب سایت موسسه : ferdose.ir

انرژی اتمی و موازین حقوقی(قسمت اول)

دکتر پرویز نوین

دکتر پرویز نوین نماینده دانشکده حقوق واحد مرکز دانشگاه آزاد اسلامی تهران در نشست‌های قضایی ماهانه اداره آموزش دادگستری استان تهران می‌باشند. با توجه به تجارب شغلی ایشان در سازمان بین‌المللی انرژی اتمی در شهر وین (اتریش)، از ایشان خواستیم به روال هر ماهه به عنوان میهمان ماه در این رابطه مطالبی ارائه دهند. ایشان مدت پنج سال در بخش حقوقی سازمان بین‌المللی انرژی اتمی I.A.E.A. (International Atomic energy agency) شاغل بوده و در تهیه قوانین و مقررات و تاسیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز همکاری داشته‌اند. مطلب حاضر ایشان پس از سخنرانی در دو بخش جداگانه تدوین شده است. بخش اول: انرژی اتمی و بخش دوم: موازین و مقررات بین‌المللی. از همکاری ایشان در این زمینه سپاسگزاریم.

بخش اول: انرژی اتمی چیست؟
انرژی اتمی کاربرد فروانی دارد. در این مقاله اینجانب بحث را از جهت تولید برق Nuclear power plant مطرح می‌نمایم.
مقتدمتا باید بدانیم که انرژی اتمی چیست و چگونه این انرژی تولید می‌شود و چگونه از آن برای تولید برق استفاده می‌شود؟
انرژی را می‌توان از طرق گوناگون تولید کرد مانند انرژی فسیلی (زغال‌سنگ – نفت و گاز – انرژی خورشیدی – انرژی بادی – انرژی زمین‌گرمایی و غیره).
اتخاذ هر یک از روش‌های مذکور در فوق برای خود راه‌ها، فواید و مشکلاتی دارد که از بحث مقاله ما خارج است. جهان یا جامعه صنعتی در حال حاضر بوی استفاده از انرژی خورشیدی Solar energy حرکت می‌کند که به آن انرژی پاک و بی‌خطر Clean energy می‌گویند. اما فعلا بحث ما بر روی انرژی اتمی است.
در حال حاضر ما در طبیعت ۱۱۸ عنصر یا ماده را شناسایی کرده و آنها را به سه طبقه تقسیم کرده‌ایم. عناصر سبک – عناصر میان‌وزن و عناصر سنگین.
سبک‌ترین عنصر هیدروژن نام دارد،‌ با عدد اتمی «1» و علامت شیمیایی H. هیدرو به معنی آب و ژن به معنی مولد است. سنگین‌ترین عنصر اورانیوم ۲۳۸ است، فلز سفیدرنگ با عدد اتمی ۹۲ و جرم اتمی ۲۳۸٫
فلز دیگری در اختیار داریم به نام پلوتونیوم با عدد اتمی «94-» پلوتونیوم در طبیعت وجود ندارد. پلوتونیوم را از بمباران اورانیوم ۲۳۸ (بمباران و افزایش نوترون) در آزمایشگاه به دست می‌آورند. پلوتونیوم علی‌القاعده مصرف نظامی دارد.
امروزه دانشمندان در فضا دنبال عناصر دیگری می‌گردند که شاید ما هنوز نتوانسته‌ایم در کره زمین خودمان آنها را شناسایی کنیم.
عدد اتمی عبارت است از تعداد پروتون‌های موجود در هسته هر عنصر (= عدد Z).
عدد جرمی (جرم اتمی) عبارت است از مجموع تعداد پروتون‌ها و نوترون‌ها در هسته هر اتم یا عنصر (= عدد A).
تاریخ شروع فیزیک اتمی را باید سال ۱۹۱۱ دانست که فیزیکدان انگلیسی و یا نیوزیلندی Ratherford رادرفورد وجود هسته اتم را محقق کرد.
سپس نیلزبور فیزیکدان دانمارکی گردش الکترون به دور هسته را به اثبات رساند.
جریان برق در یک سیم مسی عبارت است از حرکت و جابه‌جا شدن الکترون‌ها. تفاوت شیمیایی و فیزیکی میان عناصر ناشی از تعداد پروتون و نوترون در هر عنصر است که به آن جرم اتمی و یا وزن اتم می‌گویند.
فضای میان هسته اتم و الکترون که به دور هسته می‌چرخند کاملا خالی و بسیار زیاد است. تصور کنید که ما یک توپ فوتبال را در وسط زمین یک استادیوم ورزشی قرار دهیم. وزن هر اتم مربوط است به هسته اتم. هسته اتم منبع اصلی و اساسی انرژی اتمی است که با شکافت هسته اتم و متلاشی شدن آن به وجود می‌آید.
میزان انرژی به دست آمده از شکافت هسته‌ای را با فرمولی که آلبرت انشتاین ارائه کرده محاسبه می‌کنند. E= mc2 انرژی
یعنی انرژی مساوی است با جرم موجود ضرب در مجذور سرعت نور – پس اگر ما دو کیلو اورانیوم داشته باشیم (دو هزار گرم) فرمول فوق بدین صورت نوشته و محاسبه می‌شود:
E= 2000 × 300000 × 300000 انرژی
جهت رسیدن به نکته مورد نظر این مقاله مجبور هستیم توضیح مختصری را ارائه دهیم.
ما در جهان چهار نیروی اصلی داریم:
۱- قوه جاذبه که درباره سقوط اجسام بحث می‌کند.
۲- نیروی الکترومغناطیس که درباره تاثیر متقابل الکتریسیته و مغناطیس بحث می‌نماید. (نیروی برق از همین شیوه تامین می‌شود).
۳- هسته اتمی با نیروی برهمکنش قوی که علت اصلی انرژی پیوستگی نوترون و پروتون در هسته اتم است.
۴- نیرو یا برهمکنش ضعیف در هسته اتم که علت به وجود آمدن اشعه رادیواکتیو است (مانند اشعه آلفا، بتا و گاما) اشعه‌ها برای سلامت موجودات زنده خطرناک هستند.

نیمه عمر (Half life)
قبلا اشاره کردم که عناصر موجود در طبیعت را به سه دسته عناصر سبک، میان‌وزن و عناصر سنگین تقسیم می‌نماییم. عناصر سنگین دارای خاصیتی هستند که به آن استحاله (Decay) یا تلاشی هسته‌ای می‌گویند. این قانون بدان معنی است که عناصر سنگین تمایل دارند که بار خود را مرتبا سبک نمایند و از عنصری به عنصر دیگر تبدیل شوند. مثلا جرم اتمی از ۱۶۰ به ۸۰ تبدیل شود و برای این کار به زمان مشخصی نیاز دارند. بعضی عناصر به زمانی بسیار طولانی و بعضی دیگر به زمانی کوتاه‌تر. این تغییر و تبدیل پدیده ایزوتوپ را به وجود می‌آورد مانند اورانیوم ۲۳۸ که ایزوتوپ‌های اورانیوم ۲۳۶، ۲۳۵ و ۲۳۴ را دارد.
به عبارتی دیگر هسته بعضی اتم‌های سنگین مانند اورانیوم، پلوتونیوم، رادیوم، توریوم، آنتینیوم و نپوتونیوم به دلیل سنگینی بار هسته، عموما پایدار هستند که به آنها عناصر Unstable یا ناپایدار می‌گویند.
در میان این عناصر اورانیوم ۲۳۵ دارای هسته‌ای بسیار ناپایدار است و بهترین عنصری است برای شکافت هسته‌ای و آزاد کردن انرژی اتمی و سپس به طور غیرمستقیم تولید برق که شرح آن را خواهم داد.
این بدان معنی است که با پرتاب و اضافه کردن چند نوترون به هسته اورانیوم ۲۳۵، انرژی همبستگی داخل هسته یا برهمکنش قوی تعادل خود را از دست می‌دهد، هسته متلاشی می‌شود و انرژی درون هسته آزاد می‌گردد.
نوترون‌های آزاد شده از این هسته، هسته اتم‌های مجاور خود را متلاشی می‌کنند (به تدریج) و انرژی اتم‌های مجاور به ترتیب آزاد می‌شوند. به این قاعده در فیزیک اتمی، شکافت زنجیره‌ای می‌گویند.
این قاعده مانند داستان علاءالدین و چراغ جادو است که با باز کردن درب شیشه غول بزرگی از درون شیشه بیرون می‌آید، غولی که هزاران سال در شیشه محبوس بوده است.
مثال: نیمه عمر اورانیوم ۲۳۸ برابر ۵/۴ میلیارد سال است. نیمه عمر اورانیوم ۲۳۵ برابر ۷۱۰ میلیون سال است.
بدین ترتیب در شرایط حاضر بهترین عنصر یا ماده برای شکافت هسته‌ای و آزاد کردن انرژی و تولید برق از کارخانه برق اتمی اورانیوم ۲۳۵ است که هسته‌ای بسیار ناپایدار دارد. اورانیوم ۲۳۸ هسته‌ای پایدار دارد و با پرتاب نوترون به سوی هسته اورانیوم ۲۳۸، اورانیوم ۲۳۸ نوترون‌ها را به خود جذب کرده و به تدریج عدد اتمی آن از ۹۲ به ۹۴ می‌رسد یعنی تبدیل به عنصر جدیدی به نام پلوتونیوم می‌شود که مصرف نظامی دارد.

غنی‌سازی Enrichment
برای استفاده از اورانیوم ۲۳۵ در کارخانه برق اتمی و شکافت هسته آن و آزاد کردن انرژی اتمی، مشکلی اساسی و عمده در سر راه وجود دارد.
مشکل اساسی آن است که میزان اورانیوم ۲۳۵ نسبت به اورانیوم ۲۳۸ در طبیعت یا در معادن بسیار کم است و به علاوه اورانیوم ۲۳۵ با اورانیوم ۲۳۸ با هم مخلوط هستند. میزان اورانیوم ۲۳۸ در طبیعت زیاد است زیرا نیمه عمر این دو عنصر متفاوت است یکی ۵/۴ میلیارد سال است و دیگری ۷۱۰ میلیون سال. پس باید این عنصر را از یکدیگر جدا کرد و اورانیوم ۲۳۵ خالص به دست آورد. این عمل را غنی‌سازی می‌نامند.
در طبیعت اگر ما یکصد کیلو اورانیوم را از معدن استخراج نماییم، ۹۹ کیلو اورانیوم ۲۳۸ است و از یک کیلو باقی مانده هفت دهم آن ۷% اورانیوم ۲۳۵ است که مورد نیاز برای کارخانه برق اتمی می‌باشد.
روند جداسازی را غنی کردن یا غنی‌سازی می‌نامند، بدین ترتیب که ابتدا اورانیوم به دست آمده از معدن را شسته و آن را نرم یا خرد می‌کنند سپس به آن یک ماده رآکتیو مانند هگزافلوراید اضافه می‌نمایند که به صورت خمیر زردرنگی درآمده و به آن کیک زرد (yellow cake) می‌گویند.
این خمیر تحت فشار و حرارت زیاد تبدیل به مایع می‌شود. مایع مذکور را بیش از سه هزار درجه حرارت می‌دهند که اورانیوم ۲۳۸ و ۲۳۵ تبدیل به گازی با حرارت زیاد می‌شوند.
گاز به دست آمده را داخل محفظه‌هایی می‌نمایند که سانتریفیوژ نامیده می‌شوند. در وسط هر سانتریفیوژ یک استوانه یا کپسولی قرار دارد که با سرعت زیاد در حال گردش دورانی است. گاز اورانیوم وارد این سانتریفیوژ یا به تدریج وارد سانتریفیوژها می‌شود. اتم‌های اورانیوم ۲۳۸ که سنگین‌تر هستند به کناری پرتاب می‌شوند (با استفاده از قانون گریز از مرکز) و اتم‌های اورانیوم ۲۳۵ که سبک‌تر هستند دور هم جمع شده به طرف بالا حرکت کرده و از طریق یک لوله که به آن آبشار کوچک cascade می‌گویند وارد سانتریفیوژ بعدی می‌شوند و به تدریج عمل خالص‌سازی یا تفکیک اورانیوم ۲۳۵ از اورانیوم ۲۳۸ صورت می‌گیرد. روند مذکور بسیار فنی و بسیار طولانی است.
در خاتمه این روند گاز به دست آمده (اورانیوم ۲۳۵) تحت فشار و سرما تبدیل به مایع و سپس تبدیل به جامد (فلز اورانیوم) می‌شود. فلز مذکور را برش داده به صورت قطعات کوچک برای چیده شدن در راکتور کارخانه برق اتمی آماده می‌نمایند.

کارخانه برق اتمی
در داخل راکتور کارخانه برق اتمی اورانیوم خالص ۲۳۵ به صورت کپسول‌هایی که در داخل لوله‌ها چیده شده‌اند (مثلا ۸ کیلو اروانیوم، بیشتر یا کمتر) در کنار یکدیگر چیده می‌شوند. در داخل راکتور و با ایجاد یک حوزه بسیار قوی الکترومغناطیس مقداری نوترون (هلیوم یا مثلا رادیوم) به طرف اتم‌های اورانیوم ۲۳۵ پرتاب می‌شوند. هسته اتم‌های اورانیوم ۲۳۵ در داخل راکتور به تدریج شکافته شده انرژی هسته‌ای را آزاد می‌نمایند و از نوترون‌های آزاد شده، اتم‌های مجاور به تدریج شکافته می‌شوند. برای جلوگیری از اینکه همه هسته اتم‌های اورانیوم یک‌باره شکافته نشوند (انفجار اتمی صورت نگیرد) باید با محاسبه دقیق و کامل سرعت حرکت پروتون‌ها (معمولا ۲۵ هزار کیلومتر در ثانیه است) و کند کردن سرعت آنها از پودر گرافیت یا مواد دیگر استفاده کرد.
محاسبه و روش کار مذکور اولین بار در جهان فیزیک اتمی، توسط فیزیکدان ایتالیایی انریکو فرمی (Enrico Fermi) و برنده جایزه نوبل فیزیک ارائه شد.
حرارت ایجاد شده در داخل راکتور، گرمای آب داخل راکتور را که در یک مدار بسته حرکت می‌کند به ۳۳۰ درجه می‌رساند (نقطه جوش آب درجه ۱۰۰ است)، یعنی به صورت بخار.
بیرون از کارخانه برق اتمی، ژنراتورهای تولید برق چیده و نصب شده‌اند. بخار تولید شده در داخل مدار رآکتور با فشار زیاد به داخل ژنراتورها هدایت شده و پروانه‌های ژنراتور را به دوران شدید وامی‌دارد. با استفاده از میله‌های مغناطیسی چیده شده در هر رآکتور، در داخل سیم‌پیچ‌ها برق تولید می‌شود. (نیروی الکترومغناطیس و یا تاثیر متقابل مغناطیس و برق – یا برق و مغناطیس) و برق تولید شده یا برق فشار قوی وارد شبکه برق سراسری کشور می‌گردد.
میزان تولید برق هر کارخانه برق اتمی می‌تواند ۷۰۰ – 900 – 1000 یا ۱۲۰۰ مگاوات در ساعت باشد. هر مگاوات یعنی یک میلیون کیلووات برق در ساعت.
همین قاعده در مورد تولید برق در پشت سدهای آبی هم صورت می‌گیرد که به آن هیدروالکتریک می‌گویند، یا برق ناشی از آب. بدین صورت که آب جمع شده در پشت سد با فشار زیاد و از طریق کانال‌ها وارد ژنراتورها شده، پروانه‌ها را به گردش وامی‌دارد.
مشکل در تکنولوژی هیدروالکتریک این است که اگر بارندگی نشود و آب پشت سد کافی نباشد، کار تولید برق متوقف می‌شود.
کارخانه‌های برق اتمی باید یا در کنار دریا و یا در کنار رودخانه ساخته شوند زیرا در هر ثانیه باید حدود ۴۰ مترمکعب آب در اطراف راکتور کارخانه برق اتمی جریان داشته باشد تا راکتور را خنک نگاه دارد و از ذوب شدن میله‌ها و تجهیزات در داخل کارخانه جلوگیری شود.
مشکل اساسی که در نیروگاه اتمی فوکوشیما پیش آمد این بود که به علت حدوث زلزله در کف دریا و ایجاد سونامی، لوله‌های انتقال آب از دریا به محوطه کارخانه برق اتمی شکسته شد و جریان آب متوقف گردید. حرارت داخل راکتور افزایش یافت و باعث ذوب شدن برخی تاسیسات و انفجار در داخل راکتورها گردید.
برای از میان بردن آنها سه راه‌حل پیش‌بینی شده است.
۱- آنها را داخل بشکه‌های مخصوص قرار داده در کف اقیانوس‌ها دفن نمایند. می‌گویند این کار خطرناک است زیرا با حدوث زلزله در کف اقیانوس‌ها ممکن است این بشکه‌ها شکسته شوند و آب اقیانوس آلوده شود.
۲- پیشنهاد می‌شود که بشکه‌های مذکور را با فضاپیماها، به فضا برده در فضای لایتناهی رها سازند. این کار عملی نیست چون هزینه زیاد برمی‌دارد.
۳- راه‌حل سوم دفن بشکه در معادن متروکه نمک است که در اروپا بدین صورت عمل می‌شود.

آنچه در فوق مطالعه فرمودید قسمت یا بخش اول مقاله است. بخش دوم در زمینه مقررات و قواعد حقوقی بین‌المللی در پی خواهد آمد.
در خاتمه بی‌مناسبت نیست اگر یکی دو شعری را که به خاطرم مانده است و بی‌ارتباط با مقاله حاضر نیست ذیلا بنویسم:
چشم دل باز کن که جان بینی / آنچه نادیدنی است آن بینی
دل هر ذره را که بشکافی / آفتابیش در میان بینی

سیداحمد کاشف اصفهانی – قرن یازدهم

آفتابی درج اندر ذره‌ای / شیری اندر پوستین بره‌ای
چون که این ذره بپرداز کمین / منهدم می‌گردد اجزاء زمین

مولوی – قرن ششم

http://www.ghazavat.com/69/mihman%20mah.htmمنبع: