قوانين در معاهده منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي

آذر ۹, ۱۳۹۲ mo_hassani ۰ Comments

 قوانین در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای
علی حمزه‌پور*
 بدون تردید یکی از اهداف کشورها از عضویت در پیمان‌های بین‌المللی، بهره‌گیری از امکانات آن نهاد و اعضای آن برای پیشرفت در زمینه فعالیت‌های مربوطه است و آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای و معاهده
«ان‌.پی.تی» نیز از این قاعده مستثنا نیستند. به رسمیت شناختن حق 190 کشور عضو (ان پی تی) برای تولید انرژی صلح آمیز هسته‌ای، نشان می‌دهد که حق تولید انرژی صلح آمیز هسته‌ای یکی از حقوق بنیادین کشورها در قوانین بین‌المللی است. چنین حق بنیادینی باید از جانب جامعه بین المللی مورد احترام باشد. ان پی تی «موافقت نامه‌ای است که در سال 1968م توسط کشورهای بریتانیا، آمریکا، شوروی و 60 کشور دیگر به منظور محدودسازی سلاح‌های هسته‌ای منعقد شد. نحوه تصویب این معاهده بر اساس قطعنامه 2373مجمع عمومی سازمان ملل در سال 1970م است». معاهده‌ ان پی تی، از 1970م تا 1955م به مدت 25 سال اجرایی شد و از 1995م بدون هیچ تغییر و اصلاحی (که در نوع خود یک پیروزی برای کشورهای دارنده سلاح‌ءهای هسته‌ای بود ) به مدت نامحدود تمدید شد.  معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای در 11ماده تنظیم شده است: ماده‌ 1و2 طرفین معاهده را به دو گروه تقسیم می‌کند: ماده‌ یک، کشورهای دارنده‌ جنگ‌افزارهای هسته‌ای را متعهد می‌کند که از گسترش آن به سایر کشورها ممانعت به عمل آورند و ماده‌ دو، کشورهای غیراتمی را متعهد کرده که از دستیابی به این گونه سلاح‌ها خودداری کنند. ماده‌ سه، درباره‌ مقررات تأمین قرارداد است، ماده‌ چهار همکاری برای توسعه‌ صنایع هسته‌ای صلح‌آمیز است وماده‌ پنج، اقداماتی را پیش‌بینی کرده که طرف‌های دارای سلاح‌های هسته‌ای، منافع بالقوه‌حاصله از استفاده صلح‌جویانه از انفجارات هسته‌ای را در اختیار کشورهای غیر هسته‌ای قرار ندهند، ماده‌ شش، تلاش برای توقف مسابقه‌ تسلیحاتی را در بر می‌گیرد، ماده هفت، مناطق عاری از سلاح‌های هسته‌ای را تشویق می‌کند، ماده هشت، در این باره است که طرف‌های متعهد به معاهده برای بررسی مواد معاهده هر پنج سال یک بار تشکیل جلسه دهند و دیگر مواد، اصول مربوط به قرارداد منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را بیان کرده است
 از مهم‌ترین اهداف معاهده‌ «ان پی تی» می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
1. افزایش همکاری‌های بین‌المللی در زمینه‌ انرژی اتمی برای مصارف صلح‌آمیز.
2. جلوگیری از توسعه‌ سلاح‌های هسته‌ای برای مصارف نظامی.
3. حق استفاده‌ی صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای برای تمام کشورهای عضو «ان پی تی» .
4. تعهد کشورهای هسته‌ای به عدم واگذاری سلاح‌های هسته‌ای به کشورهای غیر هسته‌ای عضو.
5. کاهش تهدید جنگ هسته‌ای.
6. همکاری هسته‌ای صلح‌آمیز کشورهای دارنده‌ سلاح هسته‌ای با کشورهای فاقد آن و عضو «ان پی تی» با نظارت آژانس بین-المللی انرژی اتمی.
بر این اساس تمامی‌اعضای ان پی تی از حق استفاده صلح آمیز از موارد هسته‌ای برخوردارند. آنها به موجب بند دوم متعهد شده‌اند با این مواد، سلاح هسته‌ای تولید نکنند و در بند سوم نیز به توافقنامه امنیتی متعهد شده‌اند که به موجب آن آژانس بین المللی انرژی اتمی‌می‌تواند عدم کاربرد موارد هسته‌ای در صنایع نظامی‌و انحراف برنامه‌های هسته‌ای صلح آمیز به نظامی‌را بررسی کند. در سال‌های بعد نگرانی‌های ناشی از برنامه‌های هسته‌ای مخفی عراق در طول سال‌های 1991 – 1990م و فعالیت‌های کره شمالی برای دست‌یابی به سلاح‌های هسته‌ای، نهایتا شورای حکام آژانس بین‌‌المللی اتمی را به تقویت «نظام پادمان هسته‌ای» ترغیب کرد و سرآغاز تکوین برنامه‌ موسوم به «2+ 93» را فراهم کرد. (این برنامه در سال 1993 آغاز شد و به دلیل اینکه باید دو سال بعد از ایجاد، نتایجش تحقق می‌یافت به «2+ 93» مشهور گشت.)  زمینه‌ تدوین پروتکل الحاقی به نظام پادمان هسته‌ای در سال 1997م موضوعیت یافت که دارای یک مقدمه‌پنج بندی، 18 ماده و دو ضمیمه و 66 صفحه است.
  معاهده‌ «ان پی تی» در حال حاضر 190عضو دارد و پنج کشور اسرائیل، هند، پاکستان، کوبا و کره‌ شمالی خارج از آن قراردارند. این معاهده باوجود اینکه اهدافی را تشریح کرده است؛ ولی حمایت‌های کشورهای ابرقدرت دارای سلاح هسته‌ای، از کشورهای خارج از «ان پی تی» (در زمینه‌نظامی) از یک طرف، حق استفاده‌ صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای برای تمام کشورهای عضو «ان پی تی» را به خطر انداخته، و تهدید جنگ هسته‌ای را افزایش داده است و از طرف دیگر، تبعیض بین دو دسته از دولت‌های دارای سلاح هسته‌ای و کشورهای غیر هسته‌ای عضو را موجب شده است.
*کارشناس ارشد حقوق بین الملل
به نقل از:http://ghanoondaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=308&pageno=5