Persian Arabic English French German Japanese

سایت حقوقی محمد حسنی

 

 

اساسنامه موسسه حقوقی عدل فردوسی

شماره ثبت : 27794

ارائه كليه خدمات حقوقی و به عنوان مشاوره حقوقی و انجام كليه امور وکالت در مراجع قضایی -اداری - مالی - ثبتی - دادگاه‌های خانواده - شهرداریها و کمیسیون های آن به ویژه کمیسیون ماده پنج -دادگاه های عمومي و انقلاب و مراجع مربوط به تعزیرات حکومتی- مراجع مالیاتی و کمیسیون های آن - هیئت هاي تحت پوشش وزارت کار و امور اجتماعی ودیوان عدالت اداری- همچنین ارائه كليه خدمات حقوقی شامل مشاوره وهمچنين انجام كليه امور وکالت از طرف خارجیان در مراجع داخلی مطابق با ضوابط و قوانین موضوعه و موازین حقوقی بین الملل و انجام امور داوری اعم از داخل و بین المللی

 
 
 
 

درصورتی که نیاز به وکیل دارید می توانید به موسسه حقوقی عدل فردوسی مراجعه نمایید. موسسه حقوقی عدل فردوسی با قبول کلیه دعاوی دادگستری از جمله کیفری ، حقوقی ، خانواده ، امور شهرداری ها ، دیوان عدالت اداری ، ثبتی ، ملکی و سایر دعاوی دادگستری درخدمت هموطنان عزیز می باشد.

آدرس : تهران ، خیابان انقلاب اسلامی ، بین میدان فردوسی و لاله زار ، پلاک 630 ، واحد 9 -تلفن تماس تهران: 66342315 

وب سایت موسسه : ferdose.ir

مهریه مطلوب

سیدمهدی موسوی كاشمری
از طرف خوانندگان محترم، پرسشهای متعددی در زمینه‏های مختلف می‏رسد. بخشی از این پرسشها مربوط به مشاوره خانواده و یا مشاوره پزشكی می‏باشد كه در آن دو بخش پاسخ گفته می‏شود اما پاره‏ای پرسشها نیز چندان با فضای مشاوره تناسب ندارد و پاسخ خاص خود را می‏طلبد آنچه از این پس با عنوان «پرسش و پاسخ» می‏خوانید مربوط به این دسته از نامه‏های خوانندگان است كه طبعا محدودیت صفحات، امكان پاسخگویی به همه پرسشهای رسیده را به ما نمی‏دهد و بیشتر به آن دسته از پرسشهایی پرداخته خواهد شد كه كلی‏تر و عام‏تر باشد. همین ویژگی باعث می‏گردد پاسخها در قالب یك مقاله مستقل ارائه گردد. آرزو می‏كنیم این روش بتواند راهگشای برخی پرسشهای خوانندگان محترم باشد.
سؤال: مهریه متعادل یك زن از نظر اسلام در این زمان چقدر است؟


در خصوص اندازه مهر در قرآن و حدیث، حدّ مشخص واجبی بیان نشده است و حتی در باره نوع آن هم از ناحیه شرع، دستور خاصی نرسیده است، بلكه آن را به رضایت طرفین وا گذاشته‏اند. در حدیث معتبری از امام باقر علیه‏السلام آمده است: «الصّداق ما تراضیا علیه من قلیل او كثیر فهذا الصّداق». مهریه آن چیزی است كه بر آن توافق شود، كم باشد یا زیاد.1
همچنان كه گفتیم در مهر شی‏ء خاصی هم منظور نیست و حتی تعلیم دانش و یا فنی خاص می‏تواند در ازدواج به عنوان مهر واقع شود، ولی آنچه مورد تأكید است اصل آن است.
محمد بن‏مسلم از امام باقر علیه‏السلام نقل می‏كند: «زنی به حضور پیامبر گرامی صلی اللّه‏ علیه و آله رسید و عرض كرد: مرا به همسری كسی درآور. حضرت به حاضران فرمود: چه كسی مایل است با این زن ازدواج كند؟ مردی برخاست و گفت: ای رسول خدا! من حاضرم او را به همسری خود در آورم، او را به من تزویج كن. فرمود: چه چیزی به عنوان پیش‏كش به او می‏دهی؟ عرض كرد: چیزی ندارم به او بدهم. حضرت جواب منفی دادند. آن زن دوباره درخواست خود را تكرار كرد. رسول خدا ـ صلی اللّه‏ علیه و آله ـ نیز مجددا همان سخن را با اصحاب خود در میان گذاشتند. این بار هم غیر از آن مرد، كسی به آن خواسته پاسخ مثبت نداد. آن زن برای مرتبه سوم تقاضای خود را گفت، این دفعه پیامبر گرامی(ص) به آن شخص فرمودند: آیا چیزی از قرآن را خوب می‏دانی؟ عرض كرد: آری. حضرت فرمودند: من او را در مقابل تعلیم همان مقدار از قرآن به همسری تو درآوردم. آن را به او آموزش بده.»2
از دیدگاه دین تنها چیزهایی كه در مالكیت شخص مسلمان وارد نمی‏شود، استثنا شده است.
امام خمینی می‏نویسند: «هر چیزی را كه مسلمان آن را مالك شود می‏تواند به عنوان مهر قرار دهد و فرقی نمی‏كند كه عین خارجی باشد یا و در ذمّه یا منفعت خانه و زمین زراعتی و حیوانی باشد و صحیح است كه مهر را كار و خدمت خاصی، مانند تعلیم دانش و یا هر فن و كار حلالی، تعیین كرد. بلكه ظاهر این است كه هر حق مالی كه
مهر سنّتی است دیرین كه اسلام آن را از پیرایه‏ها و ستمهایی كه در قالب آن، بر ساحت زن روا می‏شد پاك كرد و آن را در انسانی‏ترین و احترام‏آمیزترین چهره آن عرضه كرد.
مانند حق تحجیر قابل نقل و انتقال باشد، می‏توان مهر همسر كرد. و این اندازه معینی ندارد، بلكه آنچه زوجین بر آن رضایت دهند چه كم و چه زیاد، صحیح است. البته باید آن مقدار كم نباشد كه از مالیّت خارج شود. گرچه مستحب است كه از مهرالسّنة نگذرد.»3
فلسفه مهر
مهر سنّتی است دیرین كه اسلام آن را از پیرایه‏ها و ستمهایی كه در قالب آن، بر ساحت زن روا می‏شد پاك كرد و آن را در انسانی‏ترین و احترام‏آمیزترین چهره آن عرضه كرد، تا زن در سایه آن شخصیت خویش را نگه دارد و خود را موجودی كه مردِ نیازمند و طالب او، باید از خود مایه بگذارد تا به او دست یابد، معرفی كند و بدین وسیله از آن پایه‏ای بسازد برای تعدیل رفتار بعدی مرد، كه او از همان ابتدا بفهمد ورود در این عرصه، تعهداتی طرفینی می‏طلبد و تنها در كامجویی مرد خلاصه نمی‏شود.
شخصی كه با او پیمان زناشویی می‏بندد فردی است دارای شخصیت مستقل و مورد حمایت قانون‏گذار. مهر در حقیقت اهرمی است در دست زن تا در سایه آن بتواند در موارد بسیاری احترام و استقلال خویش را به مرد نشان دهد و او را از تعرض نسبت به حقوق خود باز دارد.
با مراجعه به كتابهای فقهی معلوم می‏شود همان گونه كه زن می‏تواند مهر خود را بر ذمه مرد بگذارد، مجاز است آن را نقد قرار دهد. در این صورت به زن این اجازه داده شده كه مهر خود را یكجا مطالبه كند و تا پرداخت آن از سوی شوهر می‏تواند از تمكین امتناع كند.1 و این نكته‏ای است بسیار مهم كه نشانه جدیت و قاطع بودن قانون اسلام در دفاع از حقوق زن است.
در موردی هم كه مرد آن را به ذمه می‏گیرد باید حتما در نظر داشته باشد آن را بپردازد.
در روایتی از حضرت صادق ـ علیه‏السلام ـ آمده است: «من أمهر مهرا ثم لا ینوی قضائه كان بمنزلة السّارق». كسی كه چیزی را مهر زنی كند، سپس قصد ادای آن را نداشته باشد، مانند دزد محسوب است.2
باز در حدیث دیگری از آن حضرت، چنین شخصی زناكار شمرده شده است.3
و نیز از همان حضرت روایت شده است: «إنّ الإمام یقضی عن المؤمنین الدّیون ما خلا مهور النّساء». امام مسلمین بدهیهای مؤمنان را ـ در جایی كه مقتضی بداند ـ می‏پردازد، به جز مهرهای زنان را.4 و لذا مطابق این روایت، مهر زن چیزی است كه از بیت‏المال قابل پرداخت نیست و باید از سوی خود شوهر و یا هر كس كه از ناحیه او آن را متعهد شده است، ادا شود.
به نظر می‏رسد چنین تأكیدی با این لحن و توصیف و مشابه آن رمز و رازی دارد و موضوع بالاتر و فراتر از آن چیزی است كه برخی تصور كرده‏اند و به جهت عدم شناخت حقیقت و فلسفه واقعی آن به اشتباه افتاده و آن را خرید و فروش دختر و امثال آن به حساب آورده‏اند. در خرید و
فروش، پول یا باید به پدر منتقل شود و یا به
مهر نگاهبان شخصیت و نشان‏دهنده استقلال مالی و حقوقی و انسانی زن در قبال مرد است.
ملك خود دختر وارد شود، در حالی كه در مهریه اسلامی پدر حتی یك ریال از آن را مالك نمی‏شود و تمام آن متعلق به زن است و در صورت دوم مالكیت او بر مهر معنا ندارد، چون وقتی خود او به ملك شوهر در آمد آنچه دارد نیز باید ملك او باشد، گذشته از این احدی از مسلمانان در گذشته و حال چنین ادعایی نكرده است.
در هر صورت، مهر نگاهبان شخصیت و نشان‏دهنده استقلال مالی و حقوقی و انسانی زن در قبال مرد است. هدیه و پیش‏كشی است كه در شروع زندگی مشترك از سوی مرد تقدیم می‏شود و علامتی از طلب و عشق و خواهش اوست. صداق از «صدق» گرفته شده كه حقیقت و راز آن را می‏نمایاند، و آن اعلام راستی و صداقت در اقدام به ایجاد پیوند زناشویی
است و همین است كه به آن جنبه قدسی می‏دهد و آن را از وادی حیوانیت محض خارج كرده و به آن مفهومی انسانی می‏بخشد. متأسفانه برخی بر اثر غفلت از فلسفه واقعی مهر، آن را به انحراف كشانده‏اند و بی‏آنكه بر زبان بیاورند، در عمل آن را به نوعی خرید و فروش تبدیل كرده‏اند. بر سر مقدار مهر با هم نزاع كرده و چانه می‏زنند. گاهی دختر به جهت مهریه سنگینش سالها در خانه می‏ماند. گاهی پدر میزان تحصیل، هنرمندی و یا سایر كمالات او را بهانه سنگینی مهر دختر خود قرار می‏دهد، او توجه ندارد كه سابقا نیز در بازار برده‏فروشان كنیزانی كه نوشتن بلد بودند و یا هنر و مهارتی داشتند، دارای قیمت سنگین‏تر بودند و یا هر متاعی كه خریدار بیشتر داشته باشد بهایش هم در بازار بالا می‏رود و با كثرت خواستگار نباید مقدار مهر بالا رود بلكه باید ولیّ دختر از این فرصت استفاده كرده و نجیب‏ترین، پاك‏ترین و
مؤمن‏ترین را برگزیند.
مهرالسّنة اگر باب شود و رواج یابد بسیار خوب است و بركات زیادی نصیب جامعه خواهد كرد و موضوع ازدواج را كه به مشكلی بسیار بزرگ برای نسل جوان تبدیل شده است سهل‏تر خواهد ساخت.
این نزاعها بر سر مهریه‏ها نتیجه‏ای شوم دارد و به جای آنكه محبت بیفزاید دشمنی و عداوت می‏آفریند و به عوض اینكه نهال دوستی بكارد و دلها را به هم نزدیك سازد، تخم نفرت كاشته و قلبها را از هم دور می‏كند.
از امیر مؤمنان علیه‏السلام روایت است كه فرمود: «لا تغالوا فی مهور النّساء فتكون عداوة» در مهر زنان زیاده‏روی نكنید كه موجب دشمنی است.1
در حدیث دیگری رسول گرامی اسلام ـ صلی اللّه‏ علیه و آله ـ فرمودند: «و الذی بعثنی بالحق نبیّا و رسولاً ما من إمرأة ثقلت علی زوجها المهر الاّ ثقل اللّه‏ علیها سلاسل من نار جهنّم». سوگند به خداوندی كه مرا به پیامبری و رسالت بر حق برگزید، هیچ زنی نیست كه مهر خود را بر شوهرش سنگین و دشوار كند مگر این كه خداوند زنجیرهای سنگینی از آتش جهنم را بر او قرار خواهد داد.2
مهر السّنّه
البته همان گونه كه پیش از این گفتیم مهر اندازه معینی ندارد و به توافق طرفین عقد واگذار شده است ولی سیره معصومان علیهم‏السلام در این زمینه مشخص است.
ابی‏العباس می‏گوید: «سألت اباعبداللّه‏ علیه‏السلام عن الصّداق أ له وقت؟ قال: لا، ثمّ قال: كان صداق النّبی اثنتی عشرة أوقیّة و نشّا و النّش نصف الأُوقیّة و الاوقیّة اربعون درهما فذالك خمسمأة درهم». از حضرت صادق(ع) در مورد صداق كه آیا مقدار معینی دارد پرسیدم. حضرت جواب منفی دادند، سپس فرمودند: مهری كه پیامبر عمل می‏كرد دوازده اوقیه و یك نشّ است و هر اوقیه چهل درهم و نش هم نصف اوقیه است كه مجموع آن پانصد درهم می‏شود.»3
از حضرت رضا علیه‏السلام روایت شده است كه فرمودند: «اذا تزوّجت فاجهد أن لا تجاوز مهرها مهر السّنّة و هو خمسمأة درهم فعلی ذالك زوّج رسول اللّه‏ صلی اللّه‏ علیه و آله و تزوّج نسائه». هر گاه ازدواج كردی بكوش تا مهر آن از مهر السّنّة تجاوز نكند. بر همین میزان پیامبر صلی اللّه‏ علیه و آله دختران خود را شوهر می‏داد و همسر می‏گرفت.4
و آن گونه كه از روایات به دست می‏آید امامان معصوم علیهم‏السلام نیز همین سیره را پیاده می‏كردند و از آن عدول نكردند، حتی مهریه ام‏الفضل دختر مأمون از سوی امام جواد ـ علیه‏السلام ـ نیز همین مقدار بوده است.
آن حضرت در وقت خواستگاری و اجرای عقد نكاح آن زن، پس از حمد و سپاس و شكر نعمتهای الهی فرمودند: «... محمد بن‏علی بن‏موسی دختر مأمون ام‏الفضل را برای خود خواستگاری می‏كند و صداق آن را مهر جدّه خود حضرت فاطمه علیهاالسلام دختر پیامبر را كه پانصد درهم است قرار داد.»5
البته روایت دیگری حاكی از این است كه آن حضرت اصل مهر را پانصد درهم مقرر فرمود، ولی صد هزار درهم دیگر جدای از مهر، به او بخشید.6
باید توجه داشت آنچه بر مرد پرداخت آن واجب و مدیون آن است همان چیزی است كه به عنوان مهر تعیین می‏شود چه آن مقدار كم باشد یا زیاد، چه مهر السنه باشد و چه غیر آن. و زیاده از آن را نه زن و نه بستگان او حق مطالبه و بازخواست از شوهر ندارند گرچه اگر خود او با اشتیاق و رضایت بی‏آنكه در این خصوص تعهدی صورت گرفته باشد، هدیه مازاد بر مهر را به همسر و یا هر كس دیگری بپردازد اشكالی ندارد. ولی چنانچه مقداری پول و یا هر چیز دیگری را والدین دختر به صورت مطالبه و الزام از مرد بخواهند، مشروع نیست7 مگر اینكه مقداری كه در نظر دارند از مرد نقدا مطالبه كنند، آن را از مهر محاسبه و كسر كنند ـ البته این مال تعلق به زن دارد و با رضایت او می‏توان در خرید جهیزیه و یا هر كار دیگری مصرف كرد ـ و یا اینكه این پول به صورت جعاله در قبال كاری كه پدرزن و یا هر كس دیگری برای شوهر انجام می‏دهد، پرداخت شود.
البته طبق تحقیقی كه به عمل آمد مجموع پانصد درهم بر اساس برخی انظار در محاسبه درهم شرعی كه 4021 مثقال است حدود 5/262 مثقال نقره است. گرچه بر پایه نظر دیگری در محاسبه آن كه 43 مثقال گفته شده حدود 375 مثقال نقره می‏باشد.
مهرالسّنة اگر باب شود و رواج یابد بسیار خوب است و بركات زیادی نصیب جامعه خواهد كرد و موضوع ازدواج را كه به مشكلی بسیار بزرگ برای نسل جوان تبدیل شده است سهل‏تر خواهد ساخت و اگر كسی هم نخواست مهر خود را در این حدّ قرار دهد حداقل سعی كند تا حدودی به آن نزدیك باشد و با آن فاصله زیادی نداشته باشد.
وقتی بنا شد اصل مهر در این اندازه مقرر شود طبعا تأثیر مثبتی بر روی سایر مخارج ازدواج و مراسم آن خواهد گذاشت، و در نتیجه هم جوانان نسبت به تشكیل خانواده رغبت بیشتری از خود نشان خواهند داد و هم از بسیاری از اسراف و تبذیرهایی كه متأسفانه در بسیاری از این گونه جشنها و برنامه‏ها وجود دارد، جلوگیری خواهد كرد.

پاورقیها:
1 ـ مستدرك الوسائل، چ قدیم، ج2، ص606، ابواب المهور، ب5، ح3.
1 ـ همان، ص299.
1 ـ وسائل الشیعه، ج15، ص2، ابواب المهور، باب 1، ح3.
2 ـ همان، ص3، باب 2، ح1.
2 ـ همان.
2 ـ وسائل الشیعه، ج15، ص21، ابواب المهور، باب 11، ح2.
3 ـ تحریرالوسیله، ج2، ص297، فصل فی المهر، مسأله 1.
3 ـ همان، ح1.
3 ـ وسائل الشیعه، ج15، ص7، ابواب المهور، باب 4، ح8.
4 ـ مستدرك الوسائل، ح2، ص605.
4 ـ همان، ص22، ح5.
5 ـ وسائل‏الشیعه، ج15، ابواب المهور، باب 4، ح11، ص8.
6 ـ مستدرك الوسائل، ج2، ابواب المهور، باب 4، ص605.
7 ـ نك: تحریر الوسیله، ج2، ص298 ـ 299، فصل فی المهر، مسأله 9.
منابع:

1. وسائل الشیعه,jeld=15,safhe=2
2. وسائل الشیعه,jeld=15,safhe=3
3. تحریرالوسیله,jeld=2,safhe=297
4. وسائل الشیعه,jeld=15,safhe=21
5. مستدرك الوسائل,jeld=2,safhe=606
6. وسائل الشیعه,jeld=15,safhe=7
7. مستدرك الوسائل,jeld=2,safhe=605
8. تحریر الوسیله,jeld=2,safhe=299-298
نشریه :پیام زن
صفحه : 32-34
زبان : فارسی
پیاپی :98
سال :1379
ماه :اردیبهشت

منبع:

http://www.alqaza.com/far/index.php?option=com_content&view=article&id=1276:1389-06-07-03-58-25&catid=239:1389-01-22-19-36-55&Itemid=84