Persian Arabic English French German Japanese

سایت حقوقی محمد حسنی

 

 

اساسنامه موسسه حقوقی عدل فردوسی

شماره ثبت : 27794

ارائه كليه خدمات حقوقی و به عنوان مشاوره حقوقی و انجام كليه امور وکالت در مراجع قضایی -اداری - مالی - ثبتی - دادگاه‌های خانواده - شهرداریها و کمیسیون های آن به ویژه کمیسیون ماده پنج -دادگاه های عمومي و انقلاب و مراجع مربوط به تعزیرات حکومتی- مراجع مالیاتی و کمیسیون های آن - هیئت هاي تحت پوشش وزارت کار و امور اجتماعی ودیوان عدالت اداری- همچنین ارائه كليه خدمات حقوقی شامل مشاوره وهمچنين انجام كليه امور وکالت از طرف خارجیان در مراجع داخلی مطابق با ضوابط و قوانین موضوعه و موازین حقوقی بین الملل و انجام امور داوری اعم از داخل و بین المللی

 
 
 
 

درصورتی که نیاز به وکیل دارید می توانید به موسسه حقوقی عدل فردوسی مراجعه نمایید. موسسه حقوقی عدل فردوسی با قبول کلیه دعاوی دادگستری از جمله کیفری ، حقوقی ، خانواده ، امور شهرداری ها ، دیوان عدالت اداری ، ثبتی ، ملکی و سایر دعاوی دادگستری درخدمت هموطنان عزیز می باشد.

آدرس : تهران ، خیابان انقلاب اسلامی ، بین میدان فردوسی و لاله زار ، پلاک 630 ، واحد 9 -تلفن تماس تهران: 66342315 

وب سایت موسسه : ferdose.ir

اعساردرپرداخت هزينه‌هاي دادرسي

اعساردرپرداخت هزينه‌هاي دادرسي

 در نظام‌هاي مختلف حقوقي هزينه‌هاي دادرسي از جمله حقوق عمومي است که توسط دولت از مردم گرفته مي‌شود؛ البته اين حق در مقابل وظيفه‌اي بسيار خطير و مهم در نظر گرفته شده است که همانا رسيدگي به دادخواهي مردم است و قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران قوه قضاييه را مسئول اين کار مقرر کرده است.
  در قوانين عادي با توجه به ماهيت پرونده و مالي يا غيرمالي بودن آن هزينه‌هايي را براي طرح آنها در محاكم در نظر گرفته‌اند كه در برخي اوقات اين هزينه‌ها خودشان موضوعي براي طرح پرونده و آراي قضايي مي‌شوند.
گاهي اوضاع مالي شخصي چنان وخيم است که حتي نمي‌تواند هزينه‌هاي شروع يک دعوا را پرداخت کند؛ در چنين حالتي قانونگذار براي آنکه انصاف رعايت شود و كسي به دليل ناتواني مالي از طرح دعوا بازنماند، براي فرد ناتوان امتيازاتي در نظر گرفته شده است که از آن به مقررات «اعسار» ياد مي‌شود. يکي از پرونده‌هايي که در آن يکي از طرفين دعوا، دعواي اعسار را مطرح کرده است را بررسي مي‌کنيم تا بيشتر با اين دسته از مقررات آشنا شويد.
ماجرا از اين قرار بوده است که سيد‌داوود عليه مسعود دعوايي مطرح مي‌کند . چون نشاني از خوانده دعوا (مسعود) وجود نداشته است از طريق انتشار در روزنامه وجود چنين دعوايي به اطلاع او مي‌رسد. سرانجام رسيدگي بدون حضور خوانده که از ماجرا بي‌اطلاع بوده ادامه مي‌يابد و دادگاه او را محکوم مي‌کند. در چنين مواقعي شخصي که از دعوا بي‌خبر بوده و محکوم شده است مي‌تواند دوباره در همان دادگاه رسيدگي به موضوع را بخواهد يا به اصطلاح «واخواهي» کند. مسعود (خوانده پرونده اول) نيز از اين حق خود استفاده مي‌كند و افزون بر اينکه رسيدگي مجدد به موضوع را از دادگاه خواستار مي‌شود با ادعاي اينکه توانايي مالي کافي ندارد، دعواي اعسار را نيز مطرح مي‌كند كه ما قصد داريم اين بخش از خواسته او را بررسي کنيم.
خواسته کسي که واخواهي کرده است به اين شرح است:
واخواهي از دادنامه شماره... مورخ 3/8/89 موضوع کلاسه پرونده...
اعسار از پرداخت هزينه دادرسي
دلايل اعسار
 دلايل مسعود براي ادعاي اعسار شهادت شهود بوده است؛ به اين ترتيب که سه گواه شهادت داده‌اند که مسعود (خوانده دعواي نخستين و واخواه) فعلا داراي شغل و وسيله امرار معاش نيست و درآمد ماهانه ناچيزي دارد؛ بنابراين اكنون معسر است. پس از تعيين وقت براي رسيدگي به خواسته از سوي دادگاه و صدور دستور ابلاغ، رييس شعبه دادگاه عمومي حقوقي تاکيد کرد: «به وکيل خواهان اخطار شود تا شهود خود را در جلسه دادرسي حاضر کند.» بنابراين علاوه بر شهادت کتبي شاهدان، دادگاه حضور آنان را در جلسه دادگاه هم لازم دانسته است تا به موضوع اعسار رسيدگي کند.
اما زماني که جلسه دادرسي شروع مي‌شود وکيل مسعود نمي‌تواند شاهدان خود را در دادگاه حاضر کند. او ادعا مي‌کند که شاهدان خارج از تهران ساکن‌اند و حضور آنها ممکن نبوده است. وکيل براي اينکه شاهدان را حاضر کند تقاضاي تجديد جلسه رسيدگي را مي‌کند. در مقابل سيدداوود هم دفاع مي‌کند که چطور کسي که ادعاي ناتواني مالي و معسر بودن دارد مي‌تواند هزينه‌هاي وکيل را پرداخت کند؟ با شنيدن نظر دو طرف دعوا، قاضي بدون اينکه دستور تجديد جلسه دادرسي را بدهد، ختم مذاکرات را اعلام مي‌کند.
راي دادگاه
 در دادنامه‌اي که از سوي قاضي تنظيم مي‌شود نظر قاضي به اين شرح منعکس شده است: دادگاه با نگرش به محتويات پرونده و با توجه به اينکه وکيل مدعي اعسار، با اوصاف اخطاريه و استحضار از وقت، ضمن حضور در جلسه دادرسي نسبت به معرفي شهود ادعايي خود اقدامي انجام نداده است و محتويات پرونده هم مثبت ادعاي اعساري که از سوي واخواه مطرح‌شده، نيست؛ بنابراين دعواي مورد قيام غيرثابت تشخيص و مستند به ماد 197 قانون آيين دادرسي مدني حکم به بطلان آن صادر مي‌شود. راي حضوري و قابل تجديدنظر است.
مفهوم اعسار
 موضوع اصلي که در اين پرونده مورد توجه ماست، دعواي اعسار است؛ در اوراق قضايي هرگاه واژه اعسار را ديديد، منظور صفت کسي است که تاجر نباشد و به دليل کافي نبودن دارايي يا دسترسي نداشتن به آن، قدرت دادن بدهي‌هاي خود يا هزينه‌هاي دادرسي را نداشته باشد. با توجه به مقررات فعلي کشور انواع اعسار از حيث موضوع آن به سه دسته تقسيم مي‌شوند:
1. اعسار از هزينه دادرسي؛
2. اعسار از پرداخت محکوم به؛
3. اعسار از هزينه دين يا اجرائيه ثبتي.
در پرونده‌اي که به بررسي آن پرداخته‌ايم اعسار از هزينه دادرسي مطرح شده است. هر جا که يک دعواي واقعي و
قابل طرح، به علت ناتواني شخص در پرداخت هزينه دادرسي نمي‌تواند عنوان ‌شود، دولت بايد با شخص ناتوان همکاري کند و مانعي را که در برابر مجاني بودن دادگستري به وجود آورده است، بردارد؛ به همين دليل است که مساله اعسار و معافيت از هزينه دادرسي در قوانين جاي داده شده است. طبق ماده 504 قانون آيين دادرسي مدني معسر از هزينه دادرسي کسي است که به واسطه عدم کفايت دارايي يا عدم دسترسي به مال خود به طور موقت قادر به تاديه نيست؛ بنابراين در دو صورت اعسار از هزينه دادرسي ممکن است به وجود بيايد:
1. وقتي که دارايي شخص براي پرداخت هزينه دادرسي
کافي نيست.
2. وقتي که شخص به دليل دسترسي نداشتن به مال خود قادر نيست هزينه دادرسي را پرداخت کند.
طرح دادخواست اعسار
 اما اگر شخصي در اين شرايط قرار گرفته باشد؛ چگونه بايد درخواست استفاده از اين امتياز را مطرح کند؟ همان طور که در پرونده‌اي که به بررسي آن پرداختيم، مشخص است، مسعود اين درخواست را در ضمن دادخواست مربوط به دعواي اصلي مطرح کرده است. البته اگر شرايط دادخواست اعسار وجود ندارد، آن را مطرح نکنيد؛ چون رد خواهد شد. شرايط طرح اين نوع دادخواست به اين شرح است:
1. تاجر نبودن شخص 2. حقيقي بودن شخص: در ماده يک قانون اعسار آمده است: «معسر کسي است...» و واژه «کسي» براي اشخاص حقيقي به کار مي رود.3. اثبات اعسار از تاديه هزينه دادرسي: کسي که قصد دارد از اين امتياز استفاده کند بايد ثابت کند که توانايي مالي ندارد. در پرونده‌اي که به بررسي آن پرداختيم، مسعود نتوانسته بود اعسار خود را ثابت کند به همين دليل دادگاه درخواست او را رد کرده بود.4. ايراني بودن خواهان: اگر کسي که مدعي اعسار است، ايراني نباشد، نمي‌تواند از اين امتياز استفاده کند.
همان طور که گفتيم مسعود درخواست اعسار خود را در ضمن دعواي اصلي مطرح کرده بود؛ اما راه‌هاي ديگري هم براي طرح دعواي اعسار وجود دارد. دادخواست اعسار به دو صورت ممکن است مطرح شود: يکي به صورت دعواي مستقل و ديگري به شکل دعواي پيوسته به دعواي اصلي يعني همان کاري که در پرونده مورد بحث ما اتفاق افتاده است. اگر مسعود از رايي که صادر شده است تجديدنظرخواهي يا فرجام‌خواهي کند باز هم مي‌تواند ضمن همان درخواست تجديدنظر يا فرجام، دعواي معسر بودن از هزينه دادرسي را مطرح سازد.
سوال ديگري که پيش مي‌آيد اين است که درخواست اعسار را بايد به کدام دادگاه تقديم کنيم؟ پاسخ به اين سوال بعد از بررسي پرونده مورد نظر اين گزارش ساده‌تر است؛ چون همان طور که ديديم واخواه درخواست اعسار خود را به دادگاهي تقديم کرد که صلاحيت رسيدگي به اصل دعوا را داشت؛ بنابراين صلاحيت رسيدگي با دادگاهي است که صلاحيت رسيدگي به اصل دعوي را دارد يا در اصل دعوي حکم صادر کرده است. اما اظهارنظر در مورد اعسار از هزينه تجديدنظرخواهي يا فرجام‌خواهي با دادگاه نخستين است که راي تجديدنظرخواسته يا فرجامخواسته را صادر کرده است، نه خود دادگاه تجديدنظر يا مرجع فرجام.
آثار حکم اعسار
 در پرونده مورد بررسي، مسعود نتوانست دادگاه را مجاب کند که راي اعسار صادر کند؛ اما اگر مي‌توانست چنين رايي بگيرد هم از پرداخت هزينه دادرسي به مفهوم اعم و هم از پرداخت هزينه آگهي‌هاي ابلاغ در روزنامه معاف مي‌شد. به عبارت ديگر، مي‌توان آثار حکم قبول اعسار را به اين شرح بيان کرد:
1) معافيت موقت از هزينه دادرسي
 شخصي که دادگاه او را معسر اعلام کرده است از پرداخت تمام يا قسمتي از هزينه دادرسي در مورد دعوايي که براي معافيت از هزينه آن ادعاي اعسار کرده، معاف است. طبق ماده 511 قانون آيين دادرسي مدني «اگر مدعي اعسار در دعواي اصلي محکوم له واقع شود و از اعسار خارج شود هزينه از او دريافت خواهد شد». مفهوم مخالف ماده آن است که اگر مدعي اعسار محکوم عليه واقع شود هزينه دادرسي از او دريافت نمي‌شود؛ اما اين مفهوم منطقي نيست و در اين حالت نيز چنانچه معسر از حالت اعسار خارج شود بايد هزينه دادرسي را بپردازد؛ زيرا حکم اعسار حکمي موقتي است.
2) حق داشتن وکيل معاضدتي
 صدور حکم اعسار به اين معني است که او مي‌تواند از وکيل معاضدتي استفاده کند. يکي از مواردي که کانون وکلا را مکلف به معرفي وکيل (براي معاضدت قضايي) مي‌کند همين صدور حکم اعسار از هزينه دادرسي است که معسر معافيت موقت از پراخت حق‌الوکاله وکيل پيدا مي‌کند.
با توجه به آنچه گفته شد، اعسار بايد توسط شهود عادل به اثبات برسد؛ در غير اين صورت متقاضي اعسار نمي‌تواند از اين امتياز استفاده کند. در پايان ذکر اين موضوع مفيد به نظر مي‌رسد که براي دريافت استشهاديه اعسار مي‌توانيد به پايگاه اينترنتي «adliran.ir» مراجعه و از بخش مستندات اين مدارک را براي خود بارگذاري کنيد.

 
 به نقل از :
روزنامه حمايت 18/2/1392